बिमल लामिछाने
दमक/ दमक नगरपालिकाले सूचना नै जारी गरेर कर्मचारीलाई अफिस टाइममा सामाजिक सञ्जालमा अलमल नगर्न भनेको छ ।
कर्मचारी प्रशासनका नाममा विहिवार जारी सूचनामार्फत नगरपालिका, वडा कार्यालयहरु तथा अन्तर्गतका सम्पूर्ण कर्मचारीहरुलाई सम्बोधन गरिएको सूचनामार्फत यस्तो जानकारी गराइएको हो ।
सूचनामा भनिएको छ, ‘यस दमक नगरपालिका र वडा कार्यालयहरु तथा अन्तर्गतका सम्पूर्ण कार्यालयहरुमा कार्यरत रहेका कर्मचारीले कार्यालय समयमा पोशाक समेत लगाई कुर्सीमा बसेर टिकटक फेसबुक लगायतका सामाजिक सञ्जालमा पोष्ट गरी कर्मचारी आचरण बिपरित काम गरेको पाईएको हुँदा अब उप्रान्त उक्त कार्य गरेको देखिएमा कानुन बमोजिम कारबाही गरिने ब्यहोरा सबैको जानकारीको लागि अनुरोध छ ।’
कार्यालय समयमा पोशाक लगाएर कुर्सीमै बसेर टिकटक बनाउने वा फेसबुक स्क्रोल गर्ने बानी सामान्य अलमल वा मनोरञ्जन मात्र होइन, यो सामाजिक सञ्जालको एल्गोरिदमले निम्त्याएको मानसिक लत र सार्वजनिक उत्तरदायित्वप्रतिको चरम उदासीनता पनि हो ।
विज्ञानको चरम उत्कर्षले ल्याएको प्रविधिको सदुपयोग सबैले गर्नुपर्छ तर यसको दुरुपयोग भयो भने उपलब्धी भन्दा क्षति बढी भएका उदाहरण पनि हामीले देखिरहेकै छौं । दमक नगरपालिकाले हालै जारी गरेको चेतावनीमूलक सूचनाले सरकारी सेवा प्रवाहमा प्रविधिको दुरुपयोगले सिर्जना गरेको गम्भीर प्रशासनिक चुनौतीलाई छर्लङ्ग पारेको छ । सामाजिक सञ्जालका इन्फिनिट स्क्रोलिङ र डोपामाइन लुप जस्ता प्राविधिक पासोले मानिसलाई अन्जानमै कार्यस्थलको दायित्व छाडेर स्क्रिनमा अल्झाइराख्छ । यसरी कार्यालय समयमा कर्मचारीहरू सामाजिक सञ्जालमा लाग्दा यसका धेरै दूरगामी बेफाइदाहरू देखा पर्छन् ।
सबैभन्दा ठूलो बेफाइदा सार्वजनिक सेवा प्रवाहको ढिलासुस्ती र कार्यसम्पादनमा आउने गिरावट हो । जब कर्मचारीको ध्यान पटक–पटक मोबाइलको सूचना र भिडियोमा मोडिन्छ, उसले गर्ने कामको गति र गुणस्तर स्वतः घट्छ । एउटै काम पूरा हुन दोब्बर समय लाग्छ भने ध्यानभङ्गका कारण नागरिकका संवेदनशील कागजात वा सिफारिसहरूमा गम्भीर प्रशासनिक त्रुटि हुने जोखिम उच्च रहन्छ ।
दोस्रो ठूलो बेफाइदा भनेको नागरिक विश्वासमा आउने ह्रास र सार्वजनिक निकायको साख गिर्नु हो । सेवा लिनका लागि घण्टौँ लाइनमा बसेका सर्वसाधारणका अगाडि जिम्मेवार कर्मचारी आफ्नै धुनमा टिकटक वा फेसबुकमा व्यस्त रहँदा जनतामा तीव्र निराशा र आक्रोश पैदा हुन्छ । यसले सम्पूर्ण निजामती तथा स्थानीय प्रशासनप्रति नै सर्वसाधारणको नकारात्मक धारणा बढाउँछ ।
यसका साथै, संस्थागत मर्यादा र सूचनाको गोपनीयतामा समेत गम्भीर खतरा पैदा हुन्छ । सरकारी पोशाक र कार्यालयको कुर्सीमा बसेर बनाइने अमर्यादित सामग्री वा भिडियोले राष्ट्रिय प्रतीक र कार्यालयको गरिमामा आँच पुर्याउँछ नै अझ गम्भीर कुरा त, टिकटक वा लाइभ भिडियो बनाउँदा कार्यालयका गोप्य ढड्डा, नागरिकका व्यक्तिगत विवरण वा संवेदनशील सरकारी कागजातहरू पृष्ठभूमिमा देखिन गई सूचनाको गोपनीयता भङ्ग हुने र सुरक्षा जोखिम बढ्ने सम्भावना बढ्छ । प्रविधि नागरिकको सेवालाई छिटो र पारदर्शी बनाउने माध्यम हो, कार्यकक्षमा बसेर व्यक्तिगत मनोरञ्जन लिने साधन होइन । सार्वजनिक पदमा बसेका व्यक्तिहरूले कार्यालय समयको प्रत्येक मिनेट नागरिकको सेवामा समर्पित गर्नु नै सुशासनको पहिलो शर्त हो । सामाजिक सञ्जाल चलाउँदा, खेल्दा अत्यन्त रमाइलो, मजाक हुने भए पनि यसले धेरैको घरबार चौपट बनाइदिएको छ । नाता सम्बन्धमा दरार ल्याएको छ । यसको गलत प्रभावमा परेर विद्यार्थीको पढाइ बिग्रनुको साथै मानव बेचबिखनको जोखिम बढेका समाचार आइरहेका छन् । सामाजिक सञ्जालको प्रयोगले ससाना धेरै नानीबाबुको नयाँ विषयवस्तु सोच्ने क्षमतामा ह्रास ल्याउनुका साथै घरबाहिर गएर खेल्ने, सिक्ने, सामाजिक दायित्व निर्वाह गर्ने समय बर्बाद गरिदिएको छ ।
